Ai đã tiếp tay để "rác thực phẩm" tuồn vào thị trường?

Thực tế cho thấy, chiếu xạ thực phẩm là công nghệ tiên tiến nhưng chỉ để bảo quản thực phẩm chứ không làm hết sạch vi khuẩn. Nhưng các doanh nghiệp thực phẩm đông lạnh nhập khẩu đã triệt để lợi dụng công nghệ này để lừa dối NTD như trường hợp "Trúc Đen" là một ví dụ tiêu biểu.

Trước đó trong tháng 6/2009, lô hàng này về tới cảng Cát Lái qua 2 lần xét nghiệm của thú y đều nhiễm khuẩn E.coli, Coliform và các chất hiếu khí nên chờ để được… chiếu xạ lại. Để "cứu" lô hàng này không phải tái xuất, Chi cục Thú y (CQTY) vùng 6 "hướng dẫn" Công ty phải chiếu xạ lại.

Ngày 17/6, CQTY vùng 6 lấy một tỷ lệ 5% trên tổng lô hàng, tức là chỉ hơn 1 tấn trên cả lô đem đi chiếu xạ. Căn cứ "giấy chứng nhận chiếu xạ" ngày 17/6 cùng các phiếu xét nghiệm chiếu xạ để cấp giấy chứng nhận kiểm dịch (CNKD) "thông quan" vào ngày 23/6 với kết luận: "Mẫu đạt tiêu chuẩn VSTP theo QĐ số 46/2007/QĐ-BYT" của Bộ Y tế cho cả lô 13,5 tấn.

Cơ quan chức năng thực hiện kiểm tra các lô hàng thực phẩm tại kho đông lạnh Wile Khu CN Sóng Thần - Bình Dương của Vinafood. Ảnh: H.Nga.

Nhưng giấy chứng nhận cũng chỉ thể hiện kết quả chiếu xạ có 1 tấn. "Hồ sơ" lô hàng 12 tấn gồm giấy chứng nhận chiếu xạ, phiếu kết quả kiểm nghiệm "ra đời" cùng ngày 22/6.

Thanh tra thú y còn đặt nghi vấn về sự dễ dãi đến mức khó hiểu của CQTY vùng 6 khi giao mẫu xét nghiệm lại cho chủ hàng là ông Liêu Ngọc Diệp lên xe taxi tự đi xét nghiệm với lý do: CQTY vùng 6 chưa có xe đông lạnh.

Vụ việc của Công ty Lộc Thịnh Phát cũng có những tình tiết tương tự với việc CQTY vùng 6 cấp giấy CNKD thông quan cả lô 25.000kg cánh gà đông lạnh vào ngày 30/6 trên "chuẩn" chiếu xạ của 400kg trước đó.

Qui định 3616/QĐ/2004 của Bộ Y tế chỉ rất rõ: “Thịt tươi động vật khi đưa vào chiếu xạ phải đảm bảo là động vật khỏe mạnh, được giết mổ trong điều kiện hợp vệ sinh, và nhanh chóng làm giảm nhiệt độ xuống 4 độ C… Với thực phẩm đông lạnh, khi đưa vào chiếu xạ phải đảm bảo là động vật khỏe mạnh…".

Điều này đồng nghĩa với việc thực phẩm đông lạnh nhập khẩu vào Việt Nam phải được chiếu xạ khi sản phẩm mới giết mổ tại nước sở tại cũng như việc sử dụng chiếu xạ vào mục đích diệt khuẩn. Qua các vụ việc trên cho thấy đã "ngược" với qui định của Bộ Y tế.

Khẩn thiết lập lại trật tự kinh doanh thực phẩm đông lạnh nhập khẩu

Năm 2008 có 150.000 tấn thịt và các loại phụ phẩm được nhập vào nước ta, chiếm 5% tổng sản lượng thịt tiêu thụ cả nước. Từ đầu năm đến nay, đã có 38.330 tấn phụ phẩm động vật được nhập vào Việt Nam, chiếm hơn 90% tổng lượng nhập khẩu.

Theo trị giá nhập khẩu, những phụ phẩm này giá chưa tới 1 USD/kg, vấn đề ở chỗ chủ yếu các chất tồn dư nằm trong phụ phẩm nhưng vẫn được ưa chuộng do thói quen sử dụng phụ phẩm động vật của dân ta chưa thể bỏ.

Trong khi đó trong 6 tháng đầu năm tại TP HCM kiểm tra cho thấy việc thực hiện ATVSTP về động vật và sản phẩm động vật còn bừa bãi. Số vụ việc vi phạm về kinh doanh phụ phẩm gia súc gia cầm không đạt vệ sinh thú y năm 2009 từ đầu năm tới nay riêng lực lượng thú y TP HCM đã xử lý 2.721 trường hợp.

Vừa qua lấy mẫu phân tích vi sinh lô hàng thực phẩm đông lạnh nhập khẩu tại Công ty Metro (Bình Dương), cơ quan chức năng cũng phát hiện 26.705kg bắp bò và thịt gà xay không đạt vệ sinh thú y. Song cũng như xử lý với Vinafood, với sai phạm của Metro, ngành thú y Bình Dương cũng chỉ có thể ra quyết định đề nghị Công ty Metro tiêu hủy số hàng hết hạn cũng như số bắp bò, thịt gà xay không đạt yêu cầu…

Có thể nói trong khi ngành Y tế đang cố gắng để hạn chế tình trạng mất ATVSTP thì ngành Thú y có vẻ khá nhẹ tay, thậm chí còn nương tay với những lô hàng có vấn đề. Khi dư luận TP HCM vẫn chưa "thông" vì cách xử lý "nhẹ hều" với CQTY vùng 6 của Cục Thú y thì gần đây, lãnh đạo Sở Y tế TP HCM nhận được một công văn từ CQTY vùng 6 yêu cầu cho "thông quan" khoảng 154 tấn thực phẩm đông lạnh nhập khẩu đang bị "ách" tại các kho có liên quan tới việc nhiễm khuẩn phải chiếu xạ. Công văn này không được chấp thuận.

Ngoài việc ra 2 Công văn 1167 và 1168 về vấn đề kiểm dịch nhập khẩu nội tạng động vật và kiểm dịch sản phẩm đông lạnh nhập khẩu qui định những lô hàng không đảm bảo yêu cầu theo quy định của Bộ Y tế phải tái xuất về nước hoặc chuyển mục đích sử dụng hay tiêu hủy, Cục Thú y cho biết, Chính phủ sẽ ban hành danh mục một số sản phẩm cấm nhập khẩu cho người ăn, việc nhập khẩu phụ phẩm động vật sẽ bị hạn chế.

Song để ngăn chặn tình trạng "rác" thực phẩm vào Việt Nam, việc thiết lập lại trật tự mới cho qui trình nhập khẩu thực phẩm đông lạnh nhập khẩu là chưa đủ.

Trao đổi với Tiến sỹ Nguyễn Văn Khải - Giám đốc Viện Vật lý Hà Nội xung quanh vấn đề "rác" thực phẩm, ông cho biết, tất cả các nước tiên tiến đều có những chuẩn quy định cho sản phẩm tiêu dùng, nhất là thực phẩm. Theo đó một thói quen đã được hình thành tại những nước này đó là: sản phẩm khi đã hết thời gian sử dụng quy định sẽ được tự động tẩy chay, bãi bỏ. Sau thời gian dù còn dùng được cũng sẽ được loại bỏ. Song cái thói quen này với người dân ta còn lạ lẫm.

Thế nên mới có chuyện những loại bình ắc quy cũ dù biết ảnh hưởng đến môi trường vẫn được nhập về Việt Nam tái chế sử dụng, hay những máy tính cũ từ nhiều nơi trên thế giới vẫn vào thị trường Trung Quốc… Song không một nước nào lại muốn trở thành bãi rác của nước khác dù là hàng dân dụng, rác công nghiệp, rác thực phẩm lại càng không muốn.

Do đó nếu cứ quản lý và giám sát thực phẩm nhập khẩu theo kiểu như đã xảy ra vừa qua thì chắc chắn không xa Việt Nam sẽ trở thành một bãi rác thực phẩm khổng lồ của nhiều nước, chưa kể tác hại của việc ăn những phụ phẩm này theo các chuyên gia y tế là vô cùng tác hại tới sức khỏe do phụ phẩm động vật thường chứa lượng hóa chất tồn dư độc hại nhiều nhất

Triệu Đô(www.cand.com.vn)